Maarten Onderwater

Liquid Development C.V. is een bedrijf dat zich specialiseert in het ontwerpen, ontwikkelen en beheren van online platformen gericht op social computing, sociometrie en sociografie. Sometics.com is een van de speerpunten van het bedrijf en is met meer dan 100.000 geregistreerde gebruikers de grootste online tool voor het digitaal meten van sociale verbanden en relatiepatronen binnen groepen, klassen of teams. De Nationale Onderwijsgids (NOG) sprak met Maarten Onderwater, de eigenaar van Liquid Development, over zijn geesteskind Sometics.

NOG: Heb je zelf een onderwijs- of een achtergrond in de sociologie? Hoe ben je kortom bij dit product betrokken geraakt?

Maarten Onderwater (MO): Tien jaar geleden heb ik het idee gekregen om een online sociogram te ontwikkelen. Ergens tegen de kerstvakantie 2003 zag ik dat mijn zus (lerares basisonderwijs) bezig was om met de hand een sociogram te tekenen. Het kostte haar de hele avond en ik dacht ‘dat kan beter’.

Al gauw had ik een eerste versie gemaakt: www.sociogram.nl. Mijn zus liet het zien aan collega’s en voor ik het wist kreeg ik elke dag tientallen verzoeken tot toegang. Uiteindelijk is de bal echt gaan rollen na een vermelding op kennisnet; elke dag stroomden de aanvragen binnen en vandaag de dag staat de teller op bijna 114.000 leden!

Een bevriende psycholoog is gediplomeerd in groepsprocessen, zij, mijn zus en mijn zwager zijn mijn kennisbron en klankbord voor sociaal emotionele ontwikkeling en groepsprocessen. Zij zijn tevens mijn test team en helpen gebruikers met vragen in de sociologie en SEO. Samen hebben we in 2009 een nieuwe versie van sociogram.nl ontworpen; www.sometics.nl.

Zelf heb ik informatica gestudeerd, met een verdieping in gebruikers interactie. In de studie heb ik veel kennis opgedaan hoe ik een systeem intuïtief kan maken zodat het simpel in gebruik is en iedereen er probleemloos mee kan werken.

NOG: Hoe belangrijk is groepsdynamiek in het onderwijs?

MO: Tegenwoordig is het inzichtelijk maken van de sociale ontwikkeling in groepen, klassen of teams een ‘hot topic’, en dat is met een reden!

Het is meerdere malen wetenschappelijk aangetoond dat kinderen en jong volwassenen slechter presteren op school wanneer ze niet mee kunnen komen of buitengesloten worden van de sociale omgeving waarin zij zich bevinden. Een eerste stap om demotivatie, problemen in de sociaal emotionele ontwikkeling en drop-outs te voorkomen is voortijdige signalering.

Het objectief inzichtelijk maken van de sociale verbindingen, relaties en totale cohesie binnen een groep of klas is een sterk instrument om deze signalering te versterken of bevestigen.

NOG: Hoe breng je met Sometics die groepsdynamiek in kaart?

MO: Sometics is een web-based instrument waarmee sociale verbindingen en relaties die in een groep, klas of team  spelen snel, efficiënt en objectief zichtbaar gemaakt kunnen worden. Heldere rapportages gebaseerd op het sociogram geven de totale groepscohesie en onderlinge aantrekking en afstoting tussen groepsleden weer.

De groepsmeting wordt online uitgevoerd in een beveiligde, afgesloten omgeving aan de hand van een test. De test bestaat uit een aantal vragen waarin de groepsleden elkaar moeten selecteren. De groepsleden vullen de test op eigen gelegenheid in. Klassikaal voor de jongsten, oudere groepsleden kunnen per e-mail een uitnodiging ontvangen. 

Via diverse modellen (gebaseerd op het sociogram) wordt de groep vervolgens door Sometics geanalyseerd.

NOG: En dan? Wat is uiteindelijk de meerwaarde? Zijn er al geluiden uit het veld dat er een verbetering in de onderwijskwaliteit is gerealiseerd na het gebruik van Sometics?

MO: Het resultaat is een overzichtelijk beeld van de totale groepscohesie en onderlinge relaties en interacties in de groep. Op basis van de weergegeven patronen kan de groepsleider de groepsdynamiek beïnvloeden en over langere tijd zien of de invloed heeft gewerkt.

We krijgen veel goede reacties uit onze community. Vermoedens worden bevestigd en nieuwe ontdekkingen worden gedaan. Een recentelijk voorbeeld is een jongen die op het eerste gezicht populair leek; alle kinderen liepen met hem mee en lachten om zijn grapjes. Uit de test kwam naar voren dat hij helemaal niet populair was; hij was een zogeheten ‘agressor’ waar andere kinderen juist bang voor waren.

NOG: Groepsdynamiek analyseren zou mogelijk ook interessant zijn voor een toepassing buiten het onderwijs; zien jullie dat ook zo en waar zou Sometics mogelijk nog meer van nut kunnen zijn?

MO: Absoluut. Alhoewel het grote deel van onze gebruikers basisscholen en middelbare scholen zijn, zien we meer en meer registraties uit andere hoeken. Onder onze leden zijn sportscholen, zorginstellingen, PhD studenten maar ook grote profit-instellingen zoals KPN en BNP Paribas.

Ook in het buitenland trekt Sometics bekijks, we zien meer en meer aanmeldingen uit Europa maar ook uit de VS. Recentelijk hebben we zelfs onze eerste betalende klant uit Australië verwelkomd. 

Met de sponsering voor de IMC Weekendschool hopen we ook aandacht te kunnen geven aan groepsprocessen onder kinderen in kansarme delen van Nederland. Juist bij deze kinderen is het zeer belangrijk dat ze sociaal in balans zijn.

Bezoek www.sometics.nl en meld je gratis aan. Lezers van de nationale onderwijsgids krijgen een speciale aanbieding; 50% korting op een professional abonnement. Vul in het bestelformulier de actiecode ‘onderwijsgids13’ in, dan wordt de korting automatisch berekend!

© Nationale Onderwijsgids / Arend Jan Wonink